Bodemleven van de tuin
Wist je dat er in een theelepel goede tuingrond meer leven zit dan dat er mensen op aarde zijn? Onze bodem zit vol met leven, wel een kwart van alle biodiversiteit op aarde.
Alle insecten, schimmels, bacteriën, aaltjes en andere organismen samen noemen we het bodemleven. In een complex voedselweb zorgen deze organismen voor de afbraak van planten en dierenresten, zodat de voedingsstoffen weer beschikbaar komen voor de planten om te groeien.
Zo verkruimelen pissebedden bijvoorbeeld plantenresten en verspreiden dat naar diepere lagen. Die stukjes wordt dan bijvoorbeeld weer verder afgebroken door schimmels die op hun beurt weer opgegeten worden door mijten en springstaarten. Het bodemleven is echt razend interessant! Wist bijvoorbeeld dat er zelfs schimmels zijn die een soort lasso groeien waarmee ze aaltjes vangen. Het zijn op die manier net een soort palingvissers. Zie ook de afbeelding hiernaast.
Biologische activiteit
De hoeveelheid, activiteit en diversiteit van het bodemleven bepaald dan ook de biologische toestand van de bodem. Voor de meeste tuinen geldt dat de bodem beter is als er een goede omzettingssnelheid is van de organische stof, zodat er geleidelijk nieuwe voedingsstoffen beschikbaar komen voor de planten. Veel en actief bodemleven is dan dus heel fijn.
Voedingsstoffen
De omzettingssnelheid van de bodem wordt bepaald door het leven wat in de bodem voorkomt. Zo kunnen wormen helpen bij de omzetting, maar ook bacteriën, schimmels en nematoden. Deze zijn in grote mate afhankelijk van de hoeveelheid organische stof (plantenresten) en de hoeveelheid stikstof die in de bodem voorkomt, maar natuurlijk ook van of er water beschikbaar is om deze processen te helpen.
Ziektewerende bodem
Ook is het goed als de bodem in een bepaalde mate ziektewerend is, waardoor planten minder snel last krijgen van plantenziekten en -plagen. Over het algemeen is de bodem beter ziektewerend als de plant de juiste voedingsstoffen beschikbaar komen voor de plant (dus weer een actief bodemleven) maar ook als er weinig ziektekiemen in zitten en veel natuurlijke vijanden van die ziektes. Een hoge diversiteit van het bodemleven is vaak goed voor de ziektewerendheid van de bodem omdat je dan veel kans hebt op de natuurlijke vijanden en weinig kans op een onevenwichtige situatie met veel ziektekiemen. De bodemdiversiteit kan bijvoorbeeld vergroot worden door een grote diversiteit aan planten en juist een schaarste aan voedingsstoffen.
Voor een goede ziektewerendheid van de bodem is het overigens extra belangrijk om een goede vruchtwisseling aan te houden. Veel plantenziekten en -plagen hebben slechts enkele planten waar ze goed op kunnen groeien. Het jaar in, jaar uit telen van dezelfde planten op hetzelfde stuk grond zorgt ervoor dat die plantenziekten en -plagen elk jaar een beetje meer voorkomen op dat stuk grond en steeds meer schade zullen geven. Door je teelt goed af te wisselen is het mogelijk om die plantenziekten en -plagen tot een minimum te beperken.
Compost
Door met organisme stof (bv compost) te bemesten geef je de grond zowel direct een dosis nutriënten, maar ook een dosis organische stof met nutriënten eraan gebonden. Het bodemleven zorgt ervoor dat deze nutriënten langzaam vrijkomen en door de planten opgenomen kunnen worden. Hierdoor spoelen er natuurlijk minder nutriënten uit naar het grondwater dan als je met kunstmest zou bemesten.
Aangezien je met organische mest nooit zeker weet wanneer de nutriënten vrijkomen, is de plant voor conventionele boeren vaak makkelijker te sturen met kunstmest.
Vind je dit interessant? bekijk dan ook eens de cursus over vruchtwisseling.
Bodemleven meten
Of de biologische toestand van de bodem goed is is afhankelijk van de grondsoort en het gewenste doel. Zo zal de bodem in een bos altijd een andere biologische toestand hebben dan de bodem in de duinen en ook weer anders dan de toestand op een kleigrond.
Een groentetuin valt gelukkig goed te vergelijken met akkerbouwland en een grasmat met grasland. Als vuistregel kunnen we nemen dat meer leven een betere bodem betekend.
Tellen van aantal regenwormen
Een van de meest gebruikte manieren om de biologische toestand van de bodem te bepalen is om de hoeveelheid regenwormen te tellen in de bodem. De hoeveelheid geeft een goed beeld van de biologische toestand van de bodem. Steek hiervoor op enkele plaatsen een plag grond uit van 20x20x20 en tel de hoeveelheid regenwormen.
- Akkerbouw op kleigrond heeft meestal tussen de 12 en 440 regenwormen per vierkante meter. Dit staat gelijk aan 0,5 en 18 wormen per schep. Gemiddeld zitten er 8 wormen in een schep grond.
- Akkerbouw op zandgrond heeft meestal tussen de 0 en 118 regenwormen per vierkante meter. Dit staat gelijk aan 0 en 5 wormen per schep. Gemiddeld zit er 1 worm in een schep grond.
- Grasland op kleigrond heeft meestal tussen de 126 en 804 regenwormen per vierkante meter. Dit staat gelijk aan 5 en 32 wormen per schep. Gemiddeld zitten er 19 wormen in een schep grond.
- Grasland op zandgrond heeft meestal tussen de 24 en 388 regenwormen per vierkante meter. Dit staat gelijk aan 1 en 16 wormen per schep. Gemiddeld zitten er 7 wormen in een schep grond.
Tellen van soorten wormen
Mocht je een nog beter beeld willen krijgen dan kan je ook nog het aantal verschillende soorten wormen tellen. In een vierkante meter grond zitten normaal meerdere verschillende soorten wormen. Op akkerbouwland is dat gemiddeld 4,4 soorten op kleigrond en 1,8 soorten op zandgrond en op grasland is het gemiddeld 7,2 soorten op kleigrond en 4,6 soorten op zandgrond.
Wi je hier meer over lezen? Bekijk de volgende bronnen dan eens:
Advertentie
Play to Prep focust zich op het voorbereiden van gezinnen op mogelijke noodscenario’s zoals een overstroming of langdurige stroomuitval.
Voor de gezinnen met weinig ervaring met voorbereiden is er een tabletop-scenariotraining; bedoeld om inzicht te krijgen in wat er bij een noodscenario komt kijken en hoe het gezin op dat moment handelt.
Ga naar http://www.playtoprep.nl voor meer informatie.
