Prei kweken in de moestuin
Zelf prei kweken geeft mij altijd een enorm voldaan gevoel. Het vergt wat aandacht om de preiplanten eerst op te kweken en daarna op de juiste afstand uit te planten, maar daarna heb je heerlijke prei direct uit je eigen tuin.
Prei (Allium ampeloprasum) is een gecultiveerde tweejarige plant uit de uienfamilie. In het eerste jaar groeit de plant vegetatief en in het tweede jaar gaat de plant bloeien en zaad produceren. Het is goed om prei, en andere ui-achtigen, maximaal eens per zes jaar op hetzelfde bed te groeien.
Prei kan je op verschillende momenten van het jaar zaaien en daardoor ook op verschillende momenten van het jaar oogsten. Afhankelijk van de cultivar (de soort prei) heb je zomer-, herfst- of winterprei. De naam verwijst dan naar het seizoen waarin je het gewas kan oogsten.
Zomerprei wordt al in december gezaaid tot begin maart, herfstprei wordt van maart tot begin april gezaaid en winterprei van begin april tot half mei. Op de verpakking van het zaad staat aangegeven wanneer de plant gezaaid moet worden en soms ook welke variant het is.
Opkweken van preizaad
De zaadjes horen in een zaaibed, bakken of trays gezaaid te worden in rijen van 9-10 cm met een tussenafstand van 1 cm en op een diepte van maximaal een halve cm. Om de prei een goede start te geven is het het beste om de planten onder een laag doorzichtig plastic of in een onverwarmde kas te planten.
Na ongeveer tien tot 12 weken, als de planten ongeveer even dik zijn als een potlood, kunnen ze worden uitgeplant. Scheur de plantjes voorzichtig los van elkaar en plant ze in rijen van 40 cm met een tussenafstand van 15 cm. Het liefst op een diepte dat de plantjes nog net boven de grond uitsteken. Aangezien de wortels hierbij beschadigen is het goed om de planten een klein beetje extra water te geven bij het overplanten. Hoe dieper de planten geplant worden, des te langer zal de witte steel worden.
Je kan er bij herfst- of winterteelt ook voor kiezen om de zaadjes direct in het teeltbed te zaaien op maximaal 0,5 cm diepte. Door het bed tijdelijk te overdekken met doorzichtig plastic zorg je alsnog voor een snelle start. Je kan dan later de overtollige planten verwijderen en eventueel verwerken in een salade. Na ongeveer tien weken kan je de planten daarna aanaarden om te zorgen voor de witte steel.
Grondbewerking en bemesting van prei
Het beste groeit prei op een zonnige plek in een goed losgewerkte grond zodat er voldoende zuurstof bij de wortels kan komen. Zandgrond is daarom vaak makkelijk mits er ook voldoende water beschikbaar is voor de plant. Als de grond mooi luchtig is, dan zijn kleigronden ook heel geschikt en ze leveren vaak een goede kwaliteit prei op. Qua bemesting is prei een zeer behoeftig gewas en prei kan daarom goed geteeld worden na gewassen die ook veel bemesting hebben gehad. Voor de opkweek is grond nodig met een hoog organisch stofgehalte.
Winterteelt van prei
Voor de winterteelt van prei is het verstandig om enige tijd voor het uitplanten de grond te bemesten met 12 gram stikstof per vierkante meter minus de al aanwezige bodemvoorraad (als je het niet weet kan je uitgaan van 5 gram). Gedurende het groeiseizoen kan er daarna nog eens 7,5 gram gegeven worden en in de nazomer nog eens 6,5 gram per vierkante meter. Voor de hele teelt mag maximaal 27 gram stikstof gegeven worden per vierkante meter minus de al aanwezige bodemvoorraad. Dit komt overeen met de in tabel 2 getoonde hoeveelheid. Als er met organische mest bemest wordt dan is het echter verstandig om dit in nog kleinere porties te verdelen.
Zomerteelt van prei
Voor de zomerteelt van prei wordt er nog steeds uitgegaan van maximaal 27 gram stikstof per vierkante meter minus de al aanwezige bodemvoorraad, maar wordt dit over een kortere periode gegeven. Voor het planten wordt 13 gram stikstof per vierkante meter minus de al aanwezige bodemvoorraad gegeven en gedurende het seizoen twee keer 7 gram per vierkante meter. Als er met organische mest bemest wordt dan is het echter verstandig om dit in nog kleinere porties te verdelen.
In de tabel 1 kan je de totale behoefte zien van het gewas en in tabel 2 kan je de bemesting zien in liters van verschillende organische meststoffen.
Wist jij dat je de kwaliteit van de bodem zelf kan meten en beïnvloeden? Lees er hier meer over…
Advertentie
Play to Prep focust zich op het voorbereiden van gezinnen op mogelijke noodscenario’s zoals een overstroming of langdurige stroomuitval.
Voor de gezinnen met weinig ervaring met voorbereiden is er een tabletop-scenariotraining; bedoeld om inzicht te krijgen in wat er bij een noodscenario komt kijken en hoe het gezin op dat moment handelt.
Ga naar http://www.playtoprep.nl voor meer informatie.
Er is bij de berekeningen van tabel 2 rekening gehouden met de verschillende werkingscoëfficiënten van de mestsoorten en de gemiddelde aanwezige bodemvoorraad. Aangezien er ook een deel in het jaar erna vrijkomt is er in de opvolgende jaren veel minder bemesting nodig. De benodigde hoeveelheid als je jaarlijks met organische mest bemest kan je uitrekenen door de hierboven getoonde hoeveelheid te vermenigvuldigen met de wc (werkingscoëfficiënt). Let op: mocht je er toch voor kiezen om radijs te bemesten, doe dit dan lang voordat je gaat zaaien.
Groei van prei
Tijdens de groeiperiode van prei is het goed om het bed redelijk onkruidvrij te houden en te zorgen dat de prei sneller groeit dan de plantenziekten en -plagen. Als je de planten mooi in rijen geplant hebt, dan is schoffelen vaak een goede methode. Schoffel het liefst als het vrij droog is, zodat het onkruid niet opnieuw wortel kan schieten.
Vaak wordt prei onder insectengaas geteeld om zo te voorkomen dat er schadelijke insecten bij komen. Veelvoorkomend zijn de preivlieg/uienvlieg en de preimot. Als de planten toch aangetast zijn is het goed om de planten z.s.m. te verwijderen.
Aangezien herfst- en winterprei groeien in de natte seizoenen, en als de plantenziektedruk het hoogst is, is een goede ziekteresistentie dan ook nodig voor deze rassen. Winterrassen hebben daarnaast ook nog een goede tolerantie voor vorst.
Prei is erg gevoelig voor een teveel en teweinig aan water. Teveel water kan er voor zorgen dat de plant verdrinkt en al binnen enkele dagen afsterft en te weinig water zorgt ervoor dat de plant niet verder groeit. Met de droge zomers die we de afgelopen jaren gehad hebben is het dus verstandig om de planten extra te bewateren als het erg droog is. Doe dit bij voorkeur in de avond of in de vroege ochtend.
Soms schiet de plant door en wordt er een bloemstengel gemaakt. Als dit gebeurd is de prei niet echt lekker meer om te eten, maar zal deze het volgende jaar prachtig bloeien. Het is vaak niet verstandig dit zaad te gebruiken als zaaizaad, aangezien de nakomelingen van dit zaad ook de neiging heeft om te vroeg te gaan bloeien.
Oogst, verwerking, bewaren en invriezen
De oogst is natuurlijk altijd het leukste moment. Afhankelijk van de soort prei kan je de prei in de zomer, herfst of winter oogsten door de plant voorzichtig uit te graven of de grond met een schop op te tillen. Zomerprei wordt vaak al in een vrij jong stadium geoogst, terwijl de planten bij herfst en winterprei al een stuk volgroeider zijn. Oogst de hele plant en snij het oude en overtollige blad en de wortels weg.
Herfst- en winterprei kan je heel makkelijk en goed bewaren door deze in de grond te laten staan en elke keer er slechts een paar te oogsten. Zolang de prei niet doorschiet of ziek wordt blijft deze lekker om te eten.
Als je de prei eenmaal geoogst hebt kan je deze natuurlijk in de koelkast bewaren. Ongesneden blijft de prei ongeveer drie weken goed.
Ook invriezen werkt goed en prei kan je daardoor een jaar bewaren. Blancheer de prei voor twee minuten in kokend water, laat de prei goed uitlekken en vries deze daarna in.
Kijk voor het volledige voedingswaarde overzicht hier.
Bronnen
Hieronder wordt een overzicht gegeven van een aantal bronnen die voor dit stuk gebruikt zijn. Deze bronnen zijn ook zeer geschikt om meer over de teelt van prei te leren.
- de Kraker, J.. 1993. De teelt van prei.
- Buishand, J. en Snoek, N. 1982. Teelt van prei.
- Dixon, M. en Liu, G. 2020. Leek Cultivation Guide for Florida.